Władysław Jabłonowski herbu Prus I, pseud. Gryf, J. A. Błoński, St. Ostroga, Władysław Jab urodził się 22 WRZEŚNIA 1865 w Żabokryczu na Podolu wschodnim (obecnie na terenie obwodu winnickiego na Ukrainie). Stał się wybitnym polskim publicystą, krytykiem literackim, a politycznie działał jako senator i założyciel Ligi Narodowej.
Władysław Jabłonowskim był synem, lekarza chirurga Juliana Jabłonowskiego h. Prus i Marii z Woronieckich h. Korybut. Miał młodszego brata Lesława. Jego stryjami byli historyk Aleksander Walerian Jabłonowski, oraz lekarz i etnograf Władysław Jabłonowski. Ukończył gimnazjum w Białej Cerkwi na Kijowszczyznie, po którym krótko służył w wojsku rosyjskim.
W latach 1885–1886 studiował nauki przyrodnicze na Politechnice Lwowskiej. W 1887 roku podróżował po Grecji i Turcji. Dalsze studia kontynuował w Genewie. Tu przez trzy lata studiował filozofię i filologię. W okresie studiów, należał do Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. W 1891 roku obronił licencjat z nauk społecznych. Następnie studiował na uniwersytetach w Paryżu i Lipsku. Wcześniej w Genewie poznał Teodora Tomasza Jeża i wstąpił do Ligi Polskiej. Był sympatykiem ruchu narodowego. W 1890 roku zaprzyjaźnił się z Romanem Dmowskim i został jednym z najbliższych jego współpracowników.
W 1893 roku był współzałożycielem Ligi Narodowej i członkiem jej Komitetu Centralnego. Po powrocie do Warszawy został aresztowany przez władze carskie za działalność patriotyczną. W latach 1894–1895 przebywał na zesłaniu w Rosji, w okolicach położenego nad rzeką Ural Orenburga.
W 1896 roku wrócił do kraju. Podróżował po Włoszech, następnie zajął się publicystyka i krytyką literacka. Działał w szeregach narodowej demokracji, redagując tygodnik „Myśl Polska”. Pisał do pism „Głos Warszawski” i „Gazeta Warszawska”. Utrzymywał konakty m.in. z Sienkiewiczem, Żeromskim, Reymontem, Beblem, Liebknechtem.
W 1897 roku ożenił się z Heleną Wojna-Ośniałowską h. Trąby, z którą miał syna Władysława, oraz córki Aleksandrę i Zofię. W latach 1909–1912 pełnił mandat poselski w III Dumie Państwowej. W 1908 roku został przyjęty w poczet członków Warszawskiego Towarzystwa Naukowego.
W rok po odzyskaniu niepodległości, został wybrany posłem do Sejmu Ustawodawczego. Zgłosił wówczas inicjatywę ustawodawczą dotyczącą uchwalenia prawa autorskiego. W latach 1922–1935 pełnił mandat senatora. Był korespondentem Gazety Warszawskiej w Rzymie. Był zwolennikiem Mussoliniego i przeciwnikiem Piłsudskiego, którego krytkował za wyprawę kijowską i przewrót majowy.
Często wyjezdżał do Włoch. Miał dobry kontakt w Watykanie z kardynałem Pietro Gasparrim, sekretarzem stanu. W 1926 roku uczestniczył w misji dyplomatycznej i przycznił się do objecia przez Augusta Hlonda godności prymasa Polski. W czasie II wojny światowej mieszkał w Warszawie, a po powstaniu warszawskim w Olesinie koło Nadarzyna.
Ostatnie lata życia spędził w Sopocie. Był świetnym nowelistą. Wydał zbiór nowel „W zatoce śmierci”. Ukazały się też jego pamiętniki „Z biegiem lat” i „Krótki życiorys”. Był autorem przekładu „Żywota Michała Anioła”, Ascanio Condiviego.
Władysław Jabłonowski zmarł 21 czerwca 1956 roku w Sopocie. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Słowo Polskie za: Ryszard Arkadiusz Frączek, fot.: senat.edu.pl/…/Senatorowie/WadysawJabonowski.png; 22 czerwca 2026 r.
Leave a Reply