W 2023 roku warszawska Praga obchodziła 375-lecie niepodległości, choć obecnie jest tylko jedną z dzielnic aglomeracji stolicy Polski. Mało kto jednak wie, że te ziemie, wraz z domami, do 1794 roku były dziedziczną własnością biskupów rzymskokatolickich z Kamieńca Podolskiego.
Pierwsza wzmianka o mieście na prawym brzegu Wisły pochodzi z 1432 roku, choć ślady działalności człowieka na tym terenie prowadzą badaczy do czasów prehistorycznych. Nazwa „Praga” pochodzi od słowa „prażyc”, oznaczającego wypalanie krzewów i zarośli dla celów rolniczych.
Sam obszar stał się znany w całej Polsce w 1572 roku, kiedy na pobliskich polach odbył się zjazd polskiej szlachty i magnaterii, który po śmierci ostatniego króla z dynastii Jagiellonów, Zygmunta Augusta, wybrał go na następcę Henryka III Walezego.
Od tamtej pory ziemie te były oczkiem w głowie dla wielu rodów szlacheckich, ale ostatecznie trafiły w ręce biskupa kamienieckiego Marcina Białobrzeskiego, który wymienił je za 6 morgów ziemi od kanclerza Jana Zamoyskiego na podolskie miasto Szarogród. Motywował swój czyn chęcią znalezienia miejsca do zamieszkania podczas przyszłych zjazdów magnackich.
W rezultacie stała się ona dziedziczną własnością diecezji kamieniecko-podolskiej na dwa stulecia.
Duchowieństwo podolskie miało jednak konkurenta w postaci marszałka królewskiego Adama Kazanowskiego, który w latach 1637-1647 zaczął skupować i inwestować w ziemie i nieruchomości Pragi. To skłoniło kanoników kamienieckich do zwrócenia się do króla w 1648 roku o nadanie im prawa magdeburskiego, co doprowadziło do podziału miasta na Pragę biskupią i magnacką.
Dzięki darowiznom innego biskupa kamienieckiego, Michała Działyńskiego (1646-1657), wybudowano tam słodownię, browar, spichlerze, cegielnię i warzelnię soli. Adam Kazanowski z kolei wybudował klasztor bernardynów i przywiózł tam cudowną figurę Matki Boskiej Loretańskiej, znaną wówczas w całej Polsce. Podczas potopu szwedzkiego w 1656 roku Praga została zniszczona, ale wkrótce miasto podniosło się z ruin. Przede wszystkim dzięki swojemu położeniu geograficznemu jako przedmieścia stolicy, gdzie podróżni odpoczywali przed wjazdem, a kupcy ze Wschodu również handlowali. W tym czasie wiele rodzin szlacheckich budowało tam rezydencje, aby zapewnić sobie komfortowy pobyt na dworze królewskim.
Sejm Czteroletni z 1791 roku przyłączył Pragę do Warszawy. Mieszkało tam wówczas 7300 osób i było 540 gospodarstw rolnych. Niestety, ulice tego polskiego miasta stały się świadkami rosyjskich okrucieństw, gdy po klęsce wojsk Tadeusza Kościuszki w bitwie warszawskiej żołnierze generała Aleksandra Suworowa dokonali masowej masakry ludności cywilnej. Po przybyciu Rosjan biskupi kamienieccy ostatecznie utracili prawa do ziem praskich, a sama diecezja została skasowana w następnym roku przez cesarzową Katarzynę II. Główna świątynia polskiego Kościoła prawosławnego – Katedra św. Marii Magdaleny, wybudowana w 1869 roku, jest niemym świadkiem byłego panowania Rosjan na Pradze.
Po wyzwoleniu Warszawy spod okupacji niemieckiej w 1944 roku, Praga pełniła administracyjną rolę stolicy państwa polskiego, ponieważ niemal cała reszta miasta leżała w gruzach.
Jeśli kiedykolwiek obecni mieszkańcy Kamieńca Podolskiego będą mieli okazję by odwiedzić warszawskie ZOO, Park Praski lub pospacerować w kierunku Stadionu Narodowego, to bez przesady mogą poczuć się jak w domu. Ponieważ ziemie te były niegdyś dziedziczną własnością biskupów kamienieckich, a obydwa miasta wciąż łączy duchowa więź i wspólna historia.
Opis ilustracji: Dawny herb Pragi, który przedstawia wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem nad Kaplicą Loretańską podtrzymywaną przez trzy anioły. Źródło: pregladpraski.pl
Leave a Reply