28 lutego 1891 roku we Lwowie urodził się Roman Abraham – polski generał, prawnik oraz orędownik pamięci Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich.
Roman Abraham był synem Władysława, profesora prawa, i Stanisławy z Reissów. W 1915 roku na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie uzyskał tytuł doktora praw i umiejętności politycznych. Ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii dla jednorocznych ochotników. Podczas wojny polsko-ukraińskiej w 1919 roku był dowódcą sektora Góra Stracenia we Lwowie. Powołał oddział żołnierzy gotowych na wszystko, nazywany Straceńcami.
Jego oddział o świcie 22 listopada zatknął polski sztandar na lwowskim ratuszu. To jego żołnierze w liczbie 330 z kapitanem Bolesławem Zajączkowskim walcząc do ostatniego żołnierza powstrzymali 17 sierpnia 1920 roku 20-tysięczna konnicę Budionnego pod Zadwórzem koło Lwowa. Bitwa ta zapisana została w historii „polskimi Termopilami”. Kiedy podczas wojny z bolszewikami w 1920 roku, został ranny pod Chodaczkowem, dowodził oddziałem z noszy. W 1921 roku z upoważnił generała Władysława Sikorskiego, który ruszył na Górny Śląsk, gdzie był pełnomocnikiem przy komisarzu plebiscytowym Wojciechu Korfantym.
W kampanii wrześniowej w 1939 roku, brał udział w walkach wokół Leszna, Śremu i Rawicza. Był jednym z dowódców 9 września w bitwie nad Bzurą. Ranny trafił do Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie, gdzie został aresztowany przez Niemców. Więziony w oflagach: Krotoszyn, Königstein IV B, Johannisbrunn VIII E i Murnau VII A. Po uwolnieniu przez Amerykanów przebywał we Francji. Ogarnięty tęsknotą w październiku 1945 roku powrócił do Polski. Nie pozwolono mu wrócić do wojska. Został pełnomocnikiem rządu ds. repatriacji w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym. Pracował w Polskim Czerwonym Krzyżu i Ministerstwie Administracji Publicznej, a następnie w spółdzielczości. Zastraszany przez UB w 1950 roku przeszedł na emeryturę.
Był żonaty z Martą ze Śmiglów. Jego jedyny syn zmarł po urodzeniu. Walczył o utrzymanie polskich miejsc pamięci na terenie ZSRR. Sprzeciwiał się dewastacji Cmentarza Obrońców Lwowa. Roman Generał był inicjatorem ustanowienia tablic upamiętniających Orlęta Lwowskie w Warszawie i w Częstochowie. Swoje ordery w tym Virtuti Militari przekazał jako wota na Jasną Górę.
Zmarł 26 sierpnia 1976 w Warszawie. W uroczystości pogrzebowych we Wrześni, kazanie wygłosił kard. Stefan Wyszyński. Spoczął obok matki na cmentarzu farnym we Wrześni.
Opis ikustracji: Roman Abraham, źródło Ruski miesiąc 1/XI – 22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami (http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/doccontent?id=2958), autor nieznany, commons.wikimedia.org
Słowo Polskie za: Ryszard Arkadiusz Frączek, 16 maja 2026 r.
Leave a Reply