30 kwietnia 1927 roku zmarła Helena Kuczalska Prawdzic – polska pedagog, pionierka wychowania fizycznego i sporu kobiet.
Helena Kuczalska Prawdzic urodziła się 7 września 1854 roku w Krzemieńcu na Podolu w rodzinie ziemiańskiej Leona Konstantego Kuczalskiego h. Prawdzic i Eweliny z Porczyńskich h. Jastrzębiec. Miała siostrę Paulinę znaną działaczka społeczna, wydawczynię i publicystkę. Jej dziadek, Edward Porczyński, był legionistą w Armii Napoleona i brał udział w szarży pod Somosierrą.
Po konfiskacie majątku rodzinnego przez władze carskie rodzina przeniosła się do Warszawy. Tu pobierała nauki domu oraz na pensjach żeńskich. Pracowała jako nauczycielka języka francuskiego. Wkrótce wyjechała do Paryża, gdzie studiowała filologię. Następnie kształciła się w Sztokholmie w Królewskim Centralnym Instytucie Gimnastycznym, gdzie poznawała nowoczesne metody gimnastyki szwedzkiej i masażu.
Po powrocie do Warszawy była pionierką fizjoterapii oraz wychowania fizycznego i sportu kobiet w Polsce, działaczką Ogrodów Gier i Zabaw Ruchowych im. Wilhelma E. Raua. W 1890 r. otworzyła w Warszawie Zakład Gimnastyki Szwedzkiej Leczniczej, Zdrowotnej i Masażu dla Kobiet i Dzieci Heleny Kuczalskiej. Rok później za zgodą władz carskich uruchomiła pierwszy 18-miesięczny kurs dla nauczycielek gimnastyki. W 1906 roku otworzyła Warszawską Szkołę Gimnastyki Szwedzkiej i Masażu Heleny Kuczalskiej. Była to pierwsza szkoła kształcąca nauczycieli wychowania fizycznego dla szkół średnich i specjalistów gimnastyki leczniczej w Polsce. Była też założycielką Towarzystwa Popierania Rozwoju Fizycznego Kobiet i Dzieci, Towarzystwa Gimnastycznego „Grażyna” dla kobiet oraz Warszawskiego Klubu Wioślarek. Dużo publikowała w czasopismach: „Ruch“, „Zdrowie“, „Przegląd Pedagogiczny“, „Krytyka Lekarska“, „Bluszcz“, „Słowo Pomorskie“.
Napisała też książkę dla dzieci zatytułowaną „Pół tuzina komedyjek, Upominek świąteczny i wakacyjny dla moich młodych przyjaciół z Rabki”, która ukazała się wydaną w Warszawie w 1900 roku
Działała również jako aktywna uczestniczka Międzynarodowych Kongresów Wychowania Fizycznego. Wygłosiła m.in. odczyty w Brukseli. Paryżu, Odessie.
Helena Kuczalska Prawdzic Zmarła 30 kwietnia 1927 r. w Toruniu. Spoczywa na Starych Powązkach w Warszawie w katakumbach, w pobliżu kościoła św. Karola Boromeusza
Życie poświęciła służbie drugiemu człowiekowi. Była wyjątkową postacią, która pomimo skromnych środków finansowych, nieustannie dążyła do zawodowego rozwoju. Stanowiła wzór, nie tylko dla tysięcy współczesnych fizjoterapeutów, ale wszystkich młodych Polaków.
Słowo Polskie za: Ryszard Arkadiusz Frączek, Fot. Źródło: http://sekcjahistoryczna.fizjoterapia.org.pl, 3 maja 2026 r.
Leave a Reply