Jeden z lwowskich pomników, a mianowicie Jana III Sobieskiego dziś jest ozdobą Gdańska. Inny – Aleksandra Fredry – po tułaczce osiadł we Wrocławiu. Ale we Lwowie były inne znane dzieła Marconiego i Barącza. O nich oraz o cmentarzach wiecznie żywego miasta opowiemy w poniższym artykule.
Najbardziej znane lwowskie pomniki sprzed II wojny światowej:
Aleksandra hr. Fredry, pl. Akademicki. Bronzowy. według projektu L. Marconiego. (r. 1897).
Bartosza Głowackiego, Park Łyczakowski, dłuta J. Markowskiego, (r. 1906).
Agenora Gołuchowskiego, Park Kościuszki. Wykonany przez C. Godebskiego. (r. 1901).
Króla Jana III. Wały Hetmańskie. Dzieło T. Barącza (r. 1898).
Hetmana Stanisława Jabłonowskiego, plac tejże nazwy. Kamienny z pierwszej połowy XVIII w. Pamiątka wdzięczności miasta dla swego obrońcy przed Tatarami.
Jana Kilińskiego, Park Kilińskiego, dłuta J. Markowskiego (r. 1896).
Adama Mickiewicza, pl. Marjacki. Wykonany z granitu i bronzu przez A. Popiela. (r. 1905).
Franciszka Smolki, pl. Smolki. Dzieło T. Błotnickiego. (r. 1912).
Kornela Ujejskiego, ul. Akademicka. Bronzowe popiersie, projektował A. Popiel (r. 1901).
Cmentarze lwowskie
Cmentarz Janowski, ul. Janowska, założ, w r. 1888 Szereg skromnych nagrobków.
Cmentarz Łyczakowski, ul. św. Piotra i Pawła. Założony w XVI w. miał najpiękniejsze w Polsce położenie. Szereg nagrobków dłuta: Schimsera. Wilnera, z nowych T. Barącza, T. Dygasa, Filipiego, Godebskiego, Lewandowskiego, Marconiego, Wiktora, Zacharjewicza i innych. Groby i pomniki wielu zasłużonych, jak: Seweryna Goszczyńskiego, Marji Konopnickiej, Artura Grottgera. Karola Szajnochy, Piotra Chmielowskiego, Augusta Chmielowskiego. Tadeusza Rutowskiego, i innych. Groby powstańców 1851 i 1863 roku, ukraińskich poetów i uczonych: Iwana Franki, M. Szaszkiewicza, W. Barwińskiego i innych. W części od strony Pohulanki.
Cmentarz Obrońców Lwowa 1918-1919 z katakombami i kaplicą. pięknymi Obok Parku Łyczakowskiego, cmentarz wojskowy, mieszczący w sobie groby żołnierzy, poległych i zmarłych w czasie wojny światowej.
Stary cmentarz żydowski, ul. Rappaporta obecnie zamknięty. Wejście od ul. Szpitalnej. Sięga początków Lwowa, a nagrobki wieku XIV wśród nich groby najznakomitszych członków Gminy, piękny renesansowy pomnik Złotej Róży. Mimo usiłowań. zmierzających do konserwacji cmentarz ten ulega coraz silniejszej dewastacji.
Nowy Cmentarz żydowski, ul. Pilichowska. Mieści szereg bogatych i ozdobnych nagrobków.
Cmentarz Stryjski, skasowany w r. 1893, zachowało się zeń parę nagrobków w stylu empire, reszta uległa i ulega dewastacji.
Z cmentarzy dziś już nie istniejących wspomnieć należy cmentarz gródecki zamknięty w r. 1875. z którego przeniesiono grobowce wybitniejszych osób na łyczakowski.
Słowo Polskie za: Ilustrowany przewodnik po Lwowie : z wykazem ulic i planem orjentacyjnym miasta, 1934, polona, fot. Redakcja, 9 października 2026 r.
Leave a Reply