Pierwsza wzmianka dokumentalna o mieście, które wówczas nosiło nazwę „Rów”, pochodzi z początku XV wieku. Miasto jest również wymieniane w dokumentach z kolejnych lat tegoż stulecia. W 1533 roku do zamku w Rowie przybyła królowa Bona Sforza, a po wykupieniu tych terenów w 1537 roku rozpoczęła budowę nowej twierdzy, którą nazwała Barem. W 1540 roku miasto otrzymało prawo magdeburskie.
Drewniany kościół pw. św. Mikołaja w Barze, ufundowany w 1550 roku przez królowę Bonę, został spalony przez Kozaków w 1648 roku. Budowę nowej drewnianej świątyni, wykonanej z dębu lub buka i postawionej na kamiennych fundamentach, rozpoczęto w 1721 roku z inicjatywy ks. Mateusza Królikowskiego. Jednak nawet w 1741 roku, kiedy świątynię przejęli jezuici, budowa nie była jeszcze ukończona.
Jezuici dokończyli budowę świątyni w Barze i konsekrowali ją pw. śś Wojciecha i Stanisława. Po kasacie zakonu w 1773 roku kościół przeszedł pod zarząd duchowieństwa diecezjalnego, jednak w 1806 roku również spłonął. Nie udało się już zbudować nowego kościoła, mimo że w 1830 roku parafia posiadała już stosunkowo znaczne zabezpieczenie finansowe i majątkowe.
Na mocy aktu fundacyjnego z 27 listopada 1607 roku, wystawionego przez proboszcza ks. Mateusza oraz starostę Stanisława Gólskiego, w mieście osiedlili się dominikanie. Otrzymali oni drewniany kościółek pw. św. Anny, zbudowany w 1598 roku na koszt cechu szewców. Choć podczas wojny kozacko-polskiej ich klasztor i majątki zostały splądrowane, cały kompleks kościelno-klasztorny nie doznał poważniejszych zniszczeń. Po powrocie dominikanów do Baru na początku XVIII wieku wystarczył jedynie niewielki remont. W 1806 roku, po spaleniu kościoła parafialnego, z inicjatywy przeora, ks. Szadbeja, rozebrano wszystkie drewniane zabudowania dominikańskie, z wyjątkiem rezydencji, aby w ich miejscu wznieść nowy kompleks kościelno-klasztorny.
Budowę murowanego kościoła w Barze, sfinansowaną przez wiernych i zrealizowaną dzięki staraniom tego samego ks. Szadbeja, przeprowadzono w latach 1807–1811. Świątynia otrzymała pięć drewnianych ołtarzy, z których główny z ikoną Matki Bożej z Dzieciątkiem. Po ukończeniu wystroju i odpowiednim wyposażeniu nowo wybudowany kościół został 7 października 1826 roku konsekrowany przez biskupa Franciszka Mackiewicza.
W połowie XIX wieku parafia w Barze nosiła wezwanie św. Anny, liczyła ponad pięć tysięcy wiernych i posiadała kaplicę filialną w Wołkowincach. Jednak po przyłączeniu diecezji kamieniecko-podolskiej do diecezji łucko-żytomierskiej w schematyzmach kościół był wymieniany pod wezwaniem św. Mikołaja. W latach 90. XIX wieku, gdy parafią administrował ks. Edward Zasowski, liczba wiernych przekroczyła sześć tysięcy.
Na początku XX wieku parafią barską administrował ks. Aleksander Szczawiński i właśnie w tym okresie przywrócono jej wezwanie św. Anny. Kościół nie był już w stanie pomieścić wszystkich wiernych, których liczba sięgała niemal ośmiu tysięcy. Dlatego w 1902 roku, dzięki funduszom Pelagii Milewskiej, rozpoczęto jego rozbudowę. Kamień węgielny położono 25 lipca 1902 roku. Do 1908 roku, dzięki staraniom ks. Szczawińskiego oraz ks. Erazma Czaczkowskiego, który zastąpił go w 1907 roku, powstał właściwie nowy kościół neogotycki. Ze starej świątyni zachowało się jedynie prezbiterium, czyli część ołtarzowa.
W latach 1933–1942 świątynia w Barze była zamknięta. W latach 80. XX wieku proboszczem był tutaj późniejszy biskup ks. Bronisław Biernacki, któremu w 1989 roku w pracy duszpasterskiej pomagał inny przyszły biskup – ks. Jacek Pyl OMI. 26 lipca 2006 roku Nuncjusz Apostolski w Ukrainie, arcybiskup Ivan Jurkovič, dokonał ponownej konsekracji kościoła. W 2018 roku odrestaurowano organy pochodzące z początku XX wieku.
Obecnie parafię w Barze obsługują księża diecezjalni, a posługę pełnią również siostry ze Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Misjonarek.
Opis zdjęcia: były klasztor Karmelitów w Barze, obecnie klasztor Sióstr Benedyktynek, Wikipedia
Leave a Reply