W wyniku działań restytucyjnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Polski powróciło już ponad 920 polskich dóbr kultury. Obecnie prowadzone są ponad 200 spraw restytucyjnych w 18 krajach.
Jedna z cenniejszych i bardziej znanych strat wojennych malarstwa polskiego – obraz „Zima – Odwrót Napoleona spod Moskwy” Alfreda Wierusza-Kowalskiego została przekazana do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. To kolejny sukces restytucyjny Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dzieło trafiło do publicznej kolekcji dzięki współpracy resortu kultury z Ewą Tsonis, dotychczasową posiadaczką obrazu, która odkryła jego prawdziwą historię i podjęła działania na rzecz jego przekazania. W dowód uznania za swoją postawę otrzymała dyplom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W uroczystości przekazania obrazu uczestniczyły: Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego oraz Agnieszka Lajus, dyrektorka Muzeum Narodowego w Warszawie.
Odzyskany obraz „Zima – Odwrót Napoleona spod Moskwy” Alfreda Wierusza-Kowalskiego nawiązuje do porażki Napoleona pod Moskwą w 1812 roku i przedstawia powrót zwyciężonego wodza przez bezlitosną, rosyjską zimę. Dzieło pochodzi z kolekcji Andrzeja Rotwanda, inżyniera, bankowca i właściciela jednej z największych kolekcji dzieł sztuki polskiej w pierwszej połowie XX wieku. Kolekcja założona przez jego ojca, Stanisława Rotwanda, obejmowała dzieła sztuki najwybitniejszych polskich malarzy, m.in. Jana Matejki, Wojciecha Gersona czy Józefa Brandta.
Obrazy z kolekcji Rotwandów prezentowane były na najważniejszych wystawach organizowanych przez Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Odzyskany obraz „Zima – odwrót Napoleona spod Moskwy” znalazł się na odbywającej się od czerwca do września 1939 roku wystawie „Pierwsze czterdziestolecie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych 1861–1900”, na którą wypożyczono 31 obrazów i rysunków z kolekcji Rotwandów. Z powodu wybuchu wojny wystawa nie została formalnie zakończona, a prezentowane na niej dzieła, wraz z innymi obrazami z warszawskiej Zachęty, na polecenie władz niemieckich zostały przetransportowane do gmachu Muzeum Narodowego w Warszawie. Zgromadzone tam obiekty były następnie konfiskowane przez okupanta, a także wykorzystywane do dekoracji biur i mieszkań niemieckich urzędników.
15 października 1940 roku obraz „Zima – Odwrót Napoleona spod Moskwy” trafił do dekoracji Kasino des Höheren SS und Polizeiführers im GG w Pałacu Blanka przy ul. Senatorskiej w Warszawie. Razem z nim przewieziono tam dwa inne obrazy z kolekcji Andrzeja Rotwanda, znajdujące się w prowadzonej przez resort kultury bazie strat wojennych: „Włoszkę” Anny Bilińskiej-Bohdanowiczowej oraz „Matkę z dziećmi [Scena w lesie]” Kazimierza Alchimowicza. Oba dzieła są nadal poszukiwane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
O chęci przekazania obrazu do zbiorów publicznych Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformowała Ewa Tsonis z domu Koryzna, dotychczasowa posiadaczka dzieła, która przy wsparciu Mieczysława Węglewicza ustaliła jego prawdziwą historię. Badania, przeprowadzone we współpracy z ekspertami z Muzeum Narodowego w Warszawie, potwierdziły tożsamość odnalezionego obrazu. Dzieło zachowało się w bardzo dobrym stanie, w swojej oryginalnej oprawie.
Słowo Polskie za: gov.pl; 3 października 2026 r.
Leave a Reply