W 1920 roku żołnierze Armii Czerwonej dopuścili się licznych mordów na Polakach. Jedna z najtragiczniejszych historii pochodzi z Berdyczowa, gdzie 7 czerwca 1920 roku po zdobyciu przez krasnoarmiejców z 1. Armii Konnej dowodzonej przez Semiona Budionnego Berdyczowa rozjuszenia bandyci dopuścili się niewyobrażalnej zbrodni na rannych i kobietach pielęgniarkach.
Dzień wcześniej z miasta wycofały się polskie oddziały. Pod nadzorem pielęgniarek z Czerwonego Krzyża rannych żołnierzy polskich z 2, 3 i 6 Armii WP, a także ukraińskich. Łącznie w szpitalu polowym nr 505 w Berdyczowie przebywało 600 żołnierzy oraz nieznana ilość pielęgniarek i innych osób z personelu szpitala.
Bolszewicy nie uszanowali postanowień mówiących o tym, że ranni żołnierze znajdują się pod szczególną ochroną. Nie miało to znaczenia. Wszystkich, ponad 600 żołnierzy oraz kobiecy personel Czerwonego Krzyża wymordowano. Przy życiu nie pozostawiono nikogo. Wiadomość o tej zbrodni wstrząsnęła opinią publiczną w całej Polsce.
Sprawę bolszewickiego okrucieństwa w Berdyczowie opisał „Dziennik Bydgoski”:
Okrucieństwa bolszewickie
Zarząd Główny Polskiego Czerwonego Krzyża ogłasza:
Łamiąc umowę zawartą w listopadzie z Polskim Czerwonym Krzyżem, władze bolszewickie przed ewakuacją miast: Żytomierza, Berdyczowa, Kijowa, wzięły zakładników spośród ludności cywilnej, wrzuciły ich do więzień, a następnie wywiozły do oddalonych prowincji rosyjskich. Pomiędzy tymi zakładnikami znajdują się kobiety i dzieci. Przeszło 50 zakładników wywieziono z Kijowa, traktując ich jako zwykłych przestępców. Droga odwrotna czerwonej armji jest stale usłana zwłokami, które noszą na sobie ślady znęcania i tortur, zadanych za życia: ofiary są rozstrzeliwane, zabijane bagnetami, z poderżniętem gardłem, zgwałcone, a następnie zabijane, ukamienowane, wieszane, zabijane uderzeniami pałek i batogów, z wyprutemi wnętrznościami, spalone za życia, z wyrwanemi lub odciętemi kończynami, z wyrwanym językiem, oberwanemi uszami lub nosem, wykłutemi oczami, z pokrajaną w pasy i zdartą skórą.
W Berdyczowie, który przez czas krótki był zajęty przez armję czerwoną, żołnierze bolszewiccy wyrzucili w ciągu kilku godzin, wszystkich rannych, znajdujących się w szpitalu Czerwonego Krzyża, nie szczędząc czci, ani życia personelu lekarskiego i sióstr Czerwonego Krzyża.
Wbrew elementarnym przepisom wojny, zatwierdzonym przez konwencję międzynarodową, bolszewicy poddają torturom jeńców wojennych, aby wydobyć z nich tajemnice wojskowe. Pierwsze sprawozdania, które nie doszły, świadczą, że w miejscowościach ostatnio opuszczonych przez wojska polskie, bolszewicy organizują rabunek i rzeź ludności cywilnej polskiej, która, jest zdana na łaskę i niełaskę żołdactwa o krwiożerczych instynktach. Polskie Towarzystwo Czerwonego Krzyża bezsilne wobec tych aktów barbarzyństwa, w chęci ulżenia losowi licznych ofiar terroru bolszewickiego, zanosi protest przed Trybunę Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, mając nadzieję, że wyrazi on oburzenie całej ludzkości cywilizowanej przeciw tym, którzy uważają, że siła brutalna bez granic, ma zapanować nad świętemi prawami moralności ogólno-ludzkiej.
W Berdyczowie jest wzmianka o pochodzie Wojska Polskiego na bolszewików w 1920 roku w postaci tablicy na miejscowym dworcu kolejowym. Ewidentnie brakuje także innej tablicy – możliwie jak najbliżej miejsca, gdzie znajdował się szpital 505. To zadanie nie tylko dla Polaków miejscowych i tych, którzy mieszkają w Kraju. Podobne zbrodnie nie ulegają przedawnieniom. Tak samo jak i współczesne zbrodnie, realizowane na rozkaz z Moskwy, m.in. w Buczy i ostatnio w Komuszywase.
Słowo Polskie, fot. domena publiczna, 9 listopada 2026 r.
Leave a Reply