Kijów nie był jedynym miastem, gdzie przed II wojną światową działały polskie placówki dyplomatyczne. W ówczesnych granicach URSR polskiego konsula można było znaleźć także w Połtawie oraz Charkowie. A wychodząc z obecnych granic państwa ukraińskiego – także w Chuście, Czerniowcach, Odessie i Użhorodzie.
Niewiele osób wie, że Charków przez krótki czas polskiej ofensywy na Ukrainie i późniejszych lat pełnił funkcję tzw. stolicy Ukraińskiej Republiki Socjalistycznej. W czasie, kiedy Kijów pozbawiony był opieki polskich dyplomatów to właśnie placówka w Charkowie opiekowała się wszystkimi sprawami polskimi od Zbrucza aż po Odessę.
Konsulat generalny w Charkowie funkcjonował do 1.08.1934 r., kiedy to został przemianowany na konsulat. Istniał prawdopodobnie do 16.12.1937 r.
W 1926 roku w Kijowie zaczął funkcjonować polski konsulat, który w roku 1934 otrzymał status konsulatu generalnego II RP. Obejmował on administracyjne okręgi – białocerkiewski, berdyczowski, chersoński, czerkaski, czernihowski, humański, kamieniecki, kijowski, konotopski, korosteński, mikołajewski, mohylowski, nieżyński, nowgorodsiewierski, odeski, płoskirowski, pierwomajski (Olwjopol), priłucki, szepietowiecki, tulczyński, winnicki, wołyński (Żytomierz), zinowjewski (Jelizawetgrad) oraz Mołdawskiej Autonomicznej Republiki Rad.
Polscy konsulowie działały w bardzo trudnych warunkach. Polska jako zwyciężczyni Armii Czerwonej w Bitwie Warszawskiej 1920 roku była postrzegana przez Sowietów jako największy wróg. Przez co polscy dyplomaci byli pod ciągłą presją inwigilacji, ograniczania możliwości kontaktów z interesantami oraz wyjazdów w teren.
Najtrudniejsze lata to były 1937-1938, kiedy NKWD z rozkazu Stalina i Jeżowa urządziło tzw. „Polską Operację”. W roku 1939, kiedy Polska została rozdarta przez Niemców i bolszewików miało miejsce porwanie kierownika polskiej placówki konsularnej w Kijowie Jerzego Matusińskiego. Po raz ostatni widziano go wsiadającego pod nadzorem NKWD do pociągu do Moskwy. Prawdopodobnie został zamordowany.
Leave a Reply