W Sądowej Wiszni, znajdującej się pomiędzy Przemyślem a Lwowem, polscy i ukraińscy wolontariusze, przy współudziale miejscowych parafian Kościoła Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych porządkowali polski cmentarz znajdujący się przy byłym klasztorze franciszkanów reformatów.
Akcja odbyła się w ramach programu „Pamięć Pogranicza 2026”, którego celem jest między innymi zachowanie historycznych nekropolii. Włączyli się w nią wolontariusze z Polski, reprezentujący stowarzyszenie „Folkowisko” (jego ukraiński oddział działa we wsi Nagaczów), a także wolontariusze z Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego („Centrum Pogranicze”).
Oprócz wstępnej opowieści o historii miasta, klasztoru i cmentarza, rozmawiano m.in. o perspektywach dalszej opieki nad tym cmentarzem, a także o innych obszarach współpracy, w szczególności z „Funduszem Ukraińsko-Polskiej Historii Ludów”.
Na polskim cmentarzu w Sądowej Wiszni są pochowani m.in. Leon Krulikowski (1815–1897), powstaniec styczniowy, członek Rządu krajowego. W Polskim Słowniku Biograficznym, w artykule poświęconym Leonowi Krulikowskiemu (T. Sharota, t. 15, 1970), nie podano ani dokładnej daty, ani miejsca jego śmierci. To kolejny dowód na to, że uważniejsze podejście do starych cmentarzy może przyczynić się do głębszego zbadania biografii znaczących postaci przeszłości. Na polskim cmentarzu w Sądowej Wiszni spoczywają także polscy żołnierze, którzy walczyli w wojnie obronnej 1919 roku, 1920 roku, kampanii wrześniowej a także żołnierze innych armii z okresu I wojny światowej.
Akcja, w którą zaangażowali się polscy i ukraińscy wolontariusze, a także okoliczni mieszkańcy – parafianie kościoła Matki Boskiej Wspomożycielki Wiernych – po raz kolejny obnażyła problem systematycznej opieki nad zabytkowymi nekropoliami. I mowa tu nie tylko o polskim cmentarzu, ale także o innych cmentarzach w obwodzie lwowskim, gdzie wiele grobów również pozostaje bez należytej opieki. Często zagospodarowanie takich miejsc zależy wyłącznie od inicjatywy i pracy wolontariuszy.
Do odrodzenia pamięci o polskim cmentarzu w Sądowej Wiszni przyczynili się między innymi Roman Wójcicki wraz ze swym kuzynem Ryszardem Szajfertem. Na początku lat 90-ch ustawili oni tutaj krzyż z napisem SWOI-SWOIM 1919-1920 oraz zapoczątkowali regularne sprzątanie tej nekropolii.
Leave a Reply