25 kwietnia 1920 roku rozpoczęła się wyprawa kijowska – kluczowa ofensywa wojsk polskich i ukraińskich pod wodzą Józefa Piłsudskiego i Symona Petlury. Celem wspólnego pochodu sprzymieżonych wojsk było rozbicie Armii Czerwone, wyzwolenie Ukrainy Prawobrzeżnej i stworzenie niepodległego państwa ukraińskiego sojuszniczego wobec Polski.
Po szybkim marszu i ucieczce bolszewików 7 maja zajęto Kijów. Wcześniej tłumy witały polskich i ukraińskich żołnierzy zwycięsko wkraczających do Płoskirowa, Żytomierza, Winnicy i innych miast zniewolonej Ukrainy.
Celem politycznym Piłsudskiego było stworzenie federacji państw narodowych w Międzymorzu Bałtycko-Czarnomorskim od Estonii po Naddnieprze, tym samym oddzielając etniczną Polskę od Rosji i uniemożliwiając ekspansję terytorialną Rosji na Zachód. Jego program polityczny obejmował ponowne utworzenie rządu URL, która miała być niezależną od Rosji – czy białej, czy czerwonej.
Symon Petlura, jako naczelny ataman wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej, ściśle współpracował z rządem URL, w którym premierem był Izaak Mazepa a armia ukraińska pod dowództwem gen. Mychajła Omelianowicza-Pawlenki realnie istniała, stanowiąc zbrojną reprezentację państwowości ukraińskiej w sojuszu z Polską w 1920 r. Zrzekając się terenów na zachód od Zbrucza na rzecz Polski władze Ukrainy nie widziały innej szansy na utrzymanie kontroli i nawet cieni nadziei na pokonanie bolszewików. Niestety demokratycznym rządom Petlury rychło przyszedł koniec a żołnierze polscy i ukraińscy po trzech miesiącach musieli już bronić przedpola Warszawy przed nacierającymi wojskami Budionnego i Tuchaczewskiego. Wspólny polsko-ukraiński sojusz nie uzyskał poparcia wśród chłopstwa, otumanionego obiecankami Lenina. Po podpisaniu pokoju w Rydze ziemie ukraińskie pogrążyły się w represjach, mordach cywilów i czystkach na Polakach i byłych żołnierzach Petlury.
Sergij Porowczuk, fot. IPN, 24 kwietnia 2026 r.
Leave a Reply