10,7 mln osób pracujących na 20,6 mln potrzebujących ciągłego wsparcia socjalnego. Ukrainę czekają duże reformy w sferze zatrudnienia i świadczeń społecznych
Na Ukrainie na 10,7 mln osób pracujących przypada 10,7 mln emerytów, 1,7 mln weteranów wojennych (ilość tych ostatnich powiększyła się 2,4 razy w porównaniu z rokiem 2021), 3,6 mln osób niepełnosprawnych oraz 4,6 mln osób wewnętrznie przesiedlonych. Oznacza to, że w ostatnich latach znacznie wzrosła liczba wniosków o wsparcie finansowe ze strony państwa. Natomiast liczba zatrudnionych Ukraińców, których praca wypełnia budżet państwa poprzez podatki, spadła od 2021 roku o 1,3 mln. Dopóki fundusze społeczne otrzymują dochody z wynagrodzeń od żołnierzy, sytuacja jest chwilowo lepsza. Tym samym w 2025 roku udało się zgromadzić 28,2 miliarda dolarów na ochronę socjalną. Jednak po wojnie pensje w sektorze obronnym prawdopodobnie spadną. A wraz z nimi – możliwości dla wsparcia osób w potrzebie.
Wydatki na emerytury w 2025 r. praktycznie się nie zmieniły. Choć liczba emerytów spadła, to indeksacja i wzrost średniej wysokości świadczeń wyrównały różnicę. Jednak emerytury, ustawowa płaca minimalna i płaca wystarczająca na utrzymanie są w dalszym ciągu niższe niż rzeczywiste koszty utrzymania. W związku z inflacją (11,2 proc. w 2025 r.) rzeczywista płaca wystarczająca na utrzymanie wzrosła do 228 dolarów. Zgodnie z prawem minimalna kwota wystarczająca na utrzymanie miałaby wynosić 70 dolarów, kwota minimalna faktyczna zaś wynosi – 192 dolarów. Ponad połowa emerytów otrzymuje prawie o połowę mniej niż rzeczywiste potrzeby wystarczające na utrzymanie. Na przykład średnia emerytura wynosi 104 dolary, minimalna – 57 dolarów. W związku z tym 27,6 proc., czyli 2,8 mln emerytów, jest zmuszonych do dalszej pracy.
Rynek pracy utrzymuje jednocześnie dwie przeciwstawne tendencje: spadek liczby pracowników i dość wysoki poziom bezrobocia, choć ze spadkiem z 20,6 proc. w 2022 r. do 10-11 proc. w 2025 r. Główny problem – potrzeby pracodawców nie pokrywają się z kompetencjami czy miejscem zamieszkania kandydatów. Kompleksowe przekwalifikowanie i zatrudnienie weteranów i członków kategorii bezbronnych poprawiłoby sytuację. Tylko 21,8 proc. weteranów, którzy zgłosili się do Państwowych Służb Zatrudnienia, znalazło pracę w 2025 roku.
Zmiany spowodowane masowym powrotem Ukraińców z zagranicy są teraz mało prawdopodobne. W 2025 roku liczba ukraińskich uchodźców za granicą wynosi ∽5,9 mln 90 proc. z nich – w krajach UE. 75 proc. uchodźców – to kobiety i dzieci. To kształtuje rynek pracy nie tylko dzisiaj, ale także wyznacza negatywne tendencje na najbliższe dziesięciolecia. Wymagają od państwa opracowania bardziej długoterminowych programów powrotu, wsparcia integracji, interakcji z obywatelami za granicą, jednoczesnego zatrudnienia i pobytu w dwóch lub więcej krajach. Jednocześnie migracja wewnętrzna rodzi pytania o zmiany w podziale środków pomiędzy budżety lokalne. Masowe ruchy obywateli, którzy potrzebują wsparcia ze strony państwa, stale aktualizują kwoty potrzebne regionom na wsparcie społeczne.
System edukacji – również potrzebuje aktualizacji, aby odpowiednio wyszkolić kolejne pokolenie specjalistów. Ożywienie po szoku w 2022 r. jest nadal niekompletne. Finansowanie – w 2025 r. było o 17,4 proc. niższe niż w 2021 r. Liczba studentów jest o 12,2 proc. mniejsza w porównaniu z 2021 rokiem. Zmniejsza się liczba uczniów planujących podjęcie studiów wyższych. Spada zapotrzebowanie młodych ludzi na studiowanie przedmiotów naukowych. Może to stworzyć krytyczną lukę pomiędzy rzeczywistą liczbą specjalistów STEM a zapotrzebowaniem na specjalistów potrzebnych do powrotu do zdrowia. Bez zrównoważonych inwestycji i ukierunkowanego wznowienia szkoleń kryzys na rynku pracy w okresie powojennym jest bardzo prawdopodobny. Szczególna uwaga państwa jest konieczna, aby chronić jakość i wyniki uczenia się poprzez ukierunkowane wsparcie i finansowanie, które będzie zorientowane na wyniki, a nie «wzrost wydajności».
W 2026 r. rząd przygotowuje pakiet reform strukturalnych, aby sprostać tym wyzwaniom. Oczekuje się, że reforma rynku pracy stanie się kluczowym priorytetem. Nowy Kodeks pracy powinien poprawić włączenie na rynek pracy grup szczególnie wrażliwych, w szczególności kobiet z dziećmi. Reforma emerytalna pomoże zwiększyć adekwatność emerytur i zmniejszyć ryzyko ubóstwa. Nowa metodologia obliczania minimum egzystencji lepiej odzwierciedli rzeczywiste wydatki na życie oraz usprawni regulację i dystrybucję świadczeń socjalnych.
Słowo Polskie za: KSE, fot. Redakcja, 15 marca 2026 r.
Leave a Reply