Hilary Wilk urodził się 30 października 1917 roku w Zębalowie koło Kolbuszowej. Po ukończeniu szkoły podstawowej uczęszczał do gimnazjum humanistycznym w Dębicy. Po ukończeniu czwartej klasy gimnazjum rozpoczął naukę w Małym Seminarium Serafickim o.o. kapucynów w Rozwadowie. W 1935 roku wstąpił do nowicjatu kapucynów w Sędziszowie. W następnym roku decyzją przełożonych, wyjechał do Krakowa, gdzie zdał egzaminy dojrzałości i rozpoczął studia na wydziale filozoficzno-teologicznym.
W listopadzie 1939 roku, w okupowanym przez Niemców Krakowie, brat Hilary złożył śluby wieczyste, po czym wyjechał do Lwowa, gdzie założył kuchnię dla ubogich.
Dobrowolnie podjął posługę w kościołach katolickich na Żytomierszczyźnie.
Ksiądz przybył na Wołyń 18 października 1944 roku, kiedy na terenach zajętych przez armię sowiecką po niemieckiej okupacji nowy, ateistyczny rząd „wprowadził nowe zarządzenia” – głównie aresztowania i zesłania osób wierzących i wyznających wiarę katolicką. Przyszły los wiernych pozostawał niepewny. Niektórzy księża, którzy przeżyli piekło „zamieszek wołyńskich”, udali się na zachód, do Polski, do bezpieczniejszych klasztorów i kościołów. A ksiądz Hilary postąpił odwrotnie. Wymagało to determinacji i zaufania Bogu, którego ręka wyznaczyła mu drogę niepewnego losu i niebezpieczeństwa ze strony władz i ludzi.
16 maja 1946 roku o. Hilary został aresztowany w rejonie smilańskim (obwód kijowski) przez agentów NKWD. Ksiądz został oskarżony o realizację „tajnej watykańskiej misji kościelnej, kontakty z Armią Krajową, prowadzenie masowej agitacji przeciw ustrojowi opartemu na nauce Marksa i Lenina, wprowadzanie nieporządku w pracy kołchozów i instytucji poprzez organizowanie nabożeństw, wspieranie kół religijnych i katechizacji dzieci, przywożenie i rozpowszechnianie przedmiotów kultu religijnego oraz literatury antyradzieckiej, za którą uznano m.in. encyklikę papieża Leona XIII z 1891 roku „Rerum Novarum”. Na podstawie tych oskarżeń w sierpniu 1946 roku ksiądz Hilary został skazany na 8 lat łagrów.
Duszpasterz trafił do Intałagu w Workucie w Republice Komi ZSRR. Po wielu latach tak wspominał pierwszą obozową zimę: „Zadanie – wykopać dół o średnicy 4 metrów i głębokości 3 metrów. Najpierw mokra glina, a potem płyta zamarzniętej ziemi. Trzeba było rozbijać tę zmarzlinę dłutem. Kierownictwo obozu i budowy uciska i straszy karnym (połowicznym) przydziałem chleba. Trzeba kilofami i łomami rozbijać glinę, a jeśli w ciągu dnia wyrzucisz dwa wiadra rozbitej ziemi – możesz być zadowolony. Trzydziestostopniowy mróz także pali. Stoję w dole i przez osiem godzin poruszam narzędziami – pracy nie ubywa. Wreszcie, nie mając sił, uderzam łomem i padam nieprzytomny w dole. Na szczęście byli przyjaciele, którzy wyciągnęli mnie z dołu. Obudziłem się na pryczy w baraku”.
W 1948 roku o. Hilary został przeniesiony do Minłagu. W kwietniu 1953 roku – zwolniony (po śmierci Stalina, tak jak dziesiątki tysięcy innych więźniów politycznych). Nie mogąc podjąć działalności duszpasterskiej, pracował jako robotnik w brygadzie remontowo-budowlanej w Rokytnem na Wołyniu. W listopadzie 1953 roku, po napisaniu listu do Rady Najwyższej ZSRR, otrzymał zgodę na działalność duszpasterską w m. Bar na Podolu, gdzie pełnił posługę duszpasterską w ll.1953-1959.
W marcu 1958 roku o. Hilary za katechizację dzieci został skazany na rok prac przymusowych oraz pozbawiony prawa do sprawowania posługi kapłańskiej. Po dwóch miesiącach pracy na budowie został deportowany do Polski.
Na ojczyźnie przez 30 lat pracował jako katecheta, a w 1988 r. powrócił na Ukrainę i służył w parafii Bar, żmerynka, Łuczyniec, Śnitków, Wierzbowiec, Hniwań, Granów, Winnica. W ll. 90. został proboszczem przywróconej parafii w Starokonstantynowie, służąc jednocześnie w Krasiłowie. Jesienią 1998 r. zachorował i wrócił do Polski, zmarł w tymże roku w szpitalu w Bytomiu. Po śmierci ojca-kapucyna zostały wydane wspomnienia „Ty Nie umrzesz”.
Lidia Baranowska, za polskie media, fot. GUŁAG, media publiczne, 3 marca 2026 r.
Leave a Reply