Z niektórych przekazów historyków można wnioskować, że Polacy mieszkali na tych ziemiach już od XV wieku. Migracja z Polski nabrała masowego charakteru po 1569 roku.
Wraz ze szlachtą przybyła na Ukrainę także liczna jej czeladź, służba oraz pachołkowie, którymi często zostawali przedstawiciele drobnej szlachty. Z czasem zaczęli napływać również chłopi – jedni uciekali tu z Polski na tzw. „swobody”, innych właściciele ziemscy sami przesiedlali do swoich nowo otrzymanych majątków.
Od lat 60. XIX wieku obserwuje się trzeci etap osadnictwa Polaków na Ukrainie. Przeniesiony w latach 80. XIX wieku do Kamieńskiego w guberni jekaterynosławskiej warszawski zakład metalurgiczny stał się podstawą zbudowanego tu przy udziale kapitału belgijskiego wielkiego Dnieprzańskiego Kombinatu Metalurgicznego. W zakładzie tym (jak zresztą i w wielu innych na południu Ukrainy) na stanowiskach kierowniczych oraz inżynieryjno-technicznych pracowało wielu Polaków.
Przy udziale polskiego kapitału i specjalistów zbudowano również zakład metalurgiczny w Aleksandrowsku (obecnie Zaporoże), rozbudowano podobny zakład w Kramatorsku, zbudowano trzy fabryki (urządzeń metalurgicznych, wyrobów metalowych i armatury) w Jekaterynosławiu, zakład urządzeń dla młynów w Jelizawetgradzie oraz szereg kopalń i rudników w Donbasie, w rejonie Krzywego Rogu i Nikopola.
Po 1861 roku na południu Ukrainy osiedlało się także wielu polskich robotników. W ten sposób powstały liczne polskie kolonie w Odessie, Mikołajewie, Chersoniu oraz na Krymie.
Polscy właściciele ziemscy byli inicjatorami przemysłu cukrowniczego na Ukrainie i w dużej mierze kontrolowali go aż do 1917 roku (m.in. Karol Jaroszyński). Polacy uczestniczyli również w wojskowo-rolniczej kolonizacji południa Ukrainy, zakładając szereg osiedli w składzie osadników pułku kozackiego.
(Rusini) i Polacy „żyją… od dawna obok siebie, miejscami wymieszani, miejscami w bliskim sąsiedztwie, żyją spokojnie i zgodnie”.
Dla Polaków wierność wierze miała nie tylko charakter religijny, lecz także polityczny. Była to jedyna możliwość, aby rzucić wyzwanie ciemiężcom i zachować narodową tożsamość. Kościół rzymskokatolicki w Mikołajewie został zbudowany w 1794 roku. Był to niewielki budynek, którego parafianami byli przybysze z Polski, krajów bałtyckich oraz innych państw europejskich, gdzie przeważała ilość katolików rzymskich.
Polska ludność południa Ukrainy w XIX – na początku XX wieku stanowiła niewielki odsetek mieszkańców. Zamieszkiwała głównie tereny wiejskie, często w izolacji od innych narodowości. Jednak ta niewielka liczba ludzi starała się zachować swój język, kulturę i religię.
Opis zdjęcia: Kościół rzymskokatolicki w Krzemieńczuku, centralna Ukraina. Fot. Redakcja.
Leave a Reply