19 stycznia 1905 roku we Lwowie urodziła się Maria Magdalena Antonina Szelągowska – inżynier chemik z zawodu, żołnierz AK, uczestniczka Powstania Warszawskiego oraz działaczka antykomunistycznego niepodległościowego podziemia.
Była córką Adama Szelągowskiego profesora historii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Matka zmarła w wieku 31 lat, kiedy Maria miała lat 10. Ojciec wychowywał córkę w duchu patriotycznym. Maria w 1931 roku ukończyła Politechnikę Warszawską, zdobywając tytuł inżyniera chemika.
Podczas okupacji Szelągowska działała w konspiracji w Armii Krajowej. Współpracowała z rotmistrzem Witoldem Pileckim, przepisując jego tajne raporty na temat KL Auschwitz – Birkenau. Tym samym przyczyniła się do ukazania prawdy o obozie koncentracyjnym.
W sierpniu 1944 roku walczyła w Powstaniu Warszawskim. Po upadku powstania, trafiła do obozu jenieckiego, a po wyzwoleniu w 1945 roku przedostała się do Włoch, gdzie wstapiła w szeregi Pomocniczej Służby Kobiet II Korpusu gen. Władysława Andersa. Tam ponownie spotkała rotmistrza Witolda Pileckiego. W październiku 1945 roku, razem z rotmistrzem i Bolesławem Niewiarowskim, pod zmienionym nazwiskiem, jako Krystyna Kwiecińska wróciła do Polski. Działała w podziemiu antysowieckim i wspólnie z Witoldem Pileckim prowadziła wytwórnię wód kwiatowych.
Działalność konspiracyjną przerwały aresztowania. Była brutalnie przesłuchiwana i zasiadła na ławie oskarżonych wspólnie z Witoldem Pileckim i Tadeuszem Płużańskim. Po pokazowym dwutygodniowym procesie, w marcu aresztowani zostali skazani przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na karę śmierci. Z uwagi, że Maria była kobietą sąd zawnioskował o zmianę kary śmierci na dożywocie. Bolesław Bierut skorzystał z prawa łaski. W więzieniu przebywała do amnestii w 1956 roku. Po uwolnieniu pracowała w Urzędzie Patentowym.
Maria Szelągowska, zmarła 3 sierpnia 1989 w Warszawie. Spoczywa na cmentarzu powązkowskim w Warszawie, obok ojca i i siostra Aleksandry.
Opis zdjęcia: Maria Szelągowska, marzec 1948, proces „grupy Witolda”, Maria Szelągowska pośrodku, Witold Pilecki po lewej. Domena publiczna
Słowo Polskie za: Ryszard Arkadiusz Frączek, 23 stycznia 2026 r.
Leave a Reply