„Kronikarz polskiej duszy”, „patron polskiej prozy i poezji moralnej”, humanista Mikołaj Rej urodził się w Żurawnie – miejscowości niedaleko Żydaczowa i Lwowa. Jego słowa zapisały się w pamięci polskiej historii na zawsze: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”.
Mikołaj Rej przyszedł na świat w rodzinie szlacheckiej Stanisława i Barbary z Herburtów. Dzieciństwo spędził w Żurawnie położonym na Wyżynie Podolskiej wśród pagórków i wąwozów Dniestru i wpadających do niego rzeczek. Te krajobrazy sprawiły, że Mikołaj nabierał wrażliwości i poczucia piekna. Kształcił się w Skalbmierzu, i we Lwowie. Studiował na Akademii Krakowskiej. W 1531 roku ożenił się z Zofią Kościeniówną siostrzenicą arcybiskupa lwowskiego.
Był posłem na Sejm z województwa ruskiego. Znany każdemu z przerabianą w szkole „Krótką rozprawą między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem. Był poetą, prozaikiem, pisarzem doby renesansu, teologiem protestanckim. Działał na polu politycznym i religijnym. Jego „Żywot człowieka poczciwego” nawiazuje prawdopodobnie do ideału szlachcica z Kresów, żyjącego blisko natury, gospodarza swojej ziemi, człowieka wolnego, niezależnego, wiernego tradycjom. W swej twórczości uzywał też pseudonimu Ambroży Kurczbok Rożek. Mikołaj Rej spędził część swojego życia w dworku w Nagłowicach. To tu powstało wiele jego utworów. Miejsce to było ważne dla rozwoju polskiego piśmiennictwa renesansowego. Nagłowice stały się niejako „polskim ośrodkiem literackim”. Obecnie znajduje się tu muzeum pisarza. poświęcone jego życiu i twórczości.
Mikołaj Rej zmarł jesienią 1569 roku między 8 września a 5 października. Dokładna data śmierci i miejsce pochówku jest nieznane.
Słowo Polskie za: Ryszard Arkadiusz Frączek, fot. culture.pl, 11 lutego 2026 r.
Leave a Reply