Za polskie pieniądze zostanie odnowiona część wieży bramnej na zamku w Olesku

Polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznaczyło na pilne prace konserwatorskie 180 000 zł. W 2026 roku strona polska podejmie działania w celu uchronienia pomnika historii, ściany którego pamiętają bawiącego się na dziedzińcu małego Jana Sobieskiego przed dalszymi zniszczeniami. 26 stycznia Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą Polonika poinformował, że zakres prac obejmuje m.in. konserwację kamieniarki okiennej, tynków oraz dachu górnego piętra elewacji frontowej, a także frontowej strony kamiennej przypory bramy wjazdowej.

„Realizacja projektu uchroni wieżę bramną przed dalszym zniszczeniem, przywróci jej walory estetyczne i historyczne, a także zachowa ten wyjątkowy zabytek dla przyszłych pokoleń. Projekt ma także wymiar symboliczny i edukacyjny — jest przykładem współpracy polskich i ukraińskich specjalistów na rzecz ochrony wspólnej historii i wartości europejskich” — odnotowano to w Instytucie Polonika.

 Oleski zamek-pałac wymaga pilnej renowacji ze względu na zniszczenia elementów gipsowych i kamiennych. Warto pamiętać, że tu na zamku oleskim urodził się król Jan III Sobieski. Zabytek jest dobrze widoczny z trasy i jest częścią popularnego szlaku turystycznego „Złote podkowy
.

Przypomnimy, że kiedyś projekt był został wpisany na listę zabytków, na którego renowację Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznaczyło środki na remont. Wcześniej polsko-ukraiński zespół specjalistów zakończył przywrócenie kartusza herbowego, który znajduje się nad główną bramą wjazdową Zamku Oleskiego.

Na kontynuację prac nad konserwacją wieży bramnej przeznaczono 180 tysięcy złotych.

W roku 1637 po wygaśnięciu rodu Daniłowiczów zamek w Oleski Jakub Sobiesk i jego żona, Teofila. Wojny kozackie, jak i polsko-tureckie (1497–1699) przyczyniają się do degradacji zamku. W kwietniu 1682 do zamku przybywa król Jan III Sobieski aby, jak piszą kronikarze odwiedzić miejsce i pokój, w którym się urodził. Już wtedy zamek i miasto były bardzo spustoszone. Fakt ten stał się bodźcem dla królowej, Marii Kazimiery, która nie szczędząc kosztów, zarządziła odrestaurowanie i upiększenie zamku.

1687 – w zamku ponownie gości król Jan III Sobieski i jego żona, Maria Kazimiera. Towarzyszący im dworzanin, francuz, Daleyrac, napisał ciekawy opis ówczesnego stanu zamku. W roku 1725 – królewicz Konstanty Sobieski sprzedał zamek i dobra oleskie Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu, hetmanowi wielkiemu koronnemu. Wkrótce zamek dziedziczy jego starszy syn, Seweryn. Po jego bezpotomnej śmierci w 1754 zamek dziedziczy Wacław, młodszy brat Seweryna. Nie osiedla się jednak w zamku. Przenosi całą spuściznę do pobliskich Podhorców. Zamek z czasem ulega dewastacji i końcem XVIII wieku jest już bliski ruiny. W 1796 roku Aleksander Zieliński nabywa zamek na licytacji. Córka nowego właściciela wychodzi za mąż za Lityńskiego. Zamek jest częścią jej posagu. Nowi właściciele z przyczyn ekonomicznych nie zdołali powstrzymać degradacji zamku. Pierwszą próbę odnowienia zabytku dokonano w 1891 roku z udziałem architekta Lewińskiego ze Lwowa. W 1893 roku w dwusetną rocznicę odsieczy wiedeńskiej, zamek został wykupiony od rządu austriackiego.

Podczas I wojny światowej został poważnie zniszczony. Kwaterujące w zamku wojska rosyjskie i okoliczni mieszkańcy ograbili wnętrza w barbarzyński sposób. Powyrywano drzwi, okna, posadzki i sufity, rozebrano bramę wjazdową, zniszczono malowidła ścienne, dekoracje, stiuki i rzeźby.

1933 – podjęto odbudowę zamku trwającą do 1939. We wrześniu 1933 roku na zamku w Olesku miały miejsce uroczyste obchody 250 rocznicy odsieczy wiedeńskiej, podczas których wmurowano na zamku tablicę pamiątkową ku czci króla Jana III Sobieskiego.

W czasach okupacji sowieckiej po trwającej kilka lat odbudowie od 1975 roku w zamku mieści się filia Lwowskiej Galerii Sztuki.

Słowo Polskie, fot. Polonika, 29 stycznia 2026 r.

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Przejdź do treści