Na jednym ze spotkań w Castel Gandolfo w rezydencji Papieża, zorganizowanych w latach 1980-1990-ch przez ks. prof. Józefa Tischnera, a prof. Krzysztofa Michalskiego w latach 1990-ch prof. Bronisław Geremek wygłosił referat, a w latach 2010-ch został wydany w pokłosiu tych spotkań, o kwestiach tożsamościowych narodów Europy Środkowo-Wschodniej. Ze zdziwieniem przeczytałem w tym referacie o idei z pocz. lat 1990-ch, wychodzącej z kół ukraińskich o ewentualnej unii Ukrainy z Polską. Ta idea, prawdopodobnie, bardzo szybko zeszła z agend politycznych, żeby w r. 2023 pojawić się znowu, ale już w zupełnie w innych okolicznościach.
Analizując różne formy sojuszy politycznych prof. Geremek nadmienił, iż pomysł unii polsko-ukraińskiej nie mógł być zrealizowany z powodów różnic w celach politycznych Polski a Ukrainy. I z pośród różnych kombinacji aliansów tej części Europy, nolens-volens zaistniała Grupa Wyszehradzka.
Ale bardzo interesującym jest fakt próby reanimowania trzy lata temu pomysłu o unii Polski oraz Ukrainy. Nie ukrywam, że autorzy tej idei muszą mieć rozbudowaną wyobraźnie. Chociażby z powodu tego, że Polska a Ukraina mają różne alfabety oraz należą do różnych gałęzi Chrześcijaństwa. Jak by to można było doprowadzić do wspólnego mianownika?
Lecz w historii już była taka próba. W roku 1658 w Hadiaczu podpisano umowę, według której miała być stworzona Rzeczpospolita Trójga Narodów (Wielkie Księstwo Litewskie, Korona oraz Wojsko Zaporoskie). Jednak idea została tylko na papierze.
Bardziej realistyczne, a nawet konieczne, jednak jest nawiązanie strategicznego partnerstwa, mimo tego, czy Ukraina kiedyś przystąpi do UE, czy nie. I nawet jeżeli będą przeciwnicy takiego sojuszu w obu państwach, to kontrargumentem dla gorących głów ma być geografia: jej akurat nie da się zmienić, jak by nie patrzyć na mapę.
Informacja: 16 września 1658 roku została zawarta Unia Hadziacka. W myśl jej postanowień utworzono Wielkie Księstwo Ruskie, a Rzeczpospolita Obojga Narodów została przekształcona w Rzeczpospolitą Trojga Narodów. Tym samym Wielkie Księstwo Ruskie, w którego skład weszły województwa kijowskie, bracławskie i czernichowskie stało się obok Korony i Litwy równoprawnym członem państwa. Autorem projektu był Jerzy Niemirycz, szlachcic urodzony niedaleko Żytomierza. Pół roku później Wielkie Ks. Ruskie przestało istnieć, a kres idei państwa trojga narodów położył ostatecznie rozejm w Andruszowie z 30 stycznia 1667 roku. Była to jednak godna odnotowania prób stworzenia silnego organizmu państwowego, który w przyszłych konfliktach mógł skutecznie przeciwstawić się jakiemukolwiek zagrożeniu zewnętrznemu.
Leave a Reply