Polscy historycy rozpoczynają prace nad raportem o stratach wojennych z czasów sowieckich. Ponowna debata może utorować drogę roszczeniom odszkodowawczym wobec politycznych spadkobierców ZSRS. Strona polska uruchomiła nowy projekt dokumentowania strat spowodowanych sowiecką agresją militarną i dominacją po II wojnie światowej, co może ożywić debatę na temat możliwych reparacji m.in. od Rosji.
Instytut Strat Wojennych rozpoczął katalogowanie szkód poniesionych „w wyniku agresji ZSRS na Polskę we wrześniu 1939 r., trwałego zajęcia przedwojennych wschodnich prowincji Polski oraz długoterminowych negatywnych konsekwencji gospodarczych i społecznych dominacji sowieckiej w okresie powojennym” – powiedział dziennikarzom Rzeczpospolitej dyrektor Bartosz Gondek.
Wiceminister spraw zagranicznych RP Władysław Teofil Bartoszewski powiedział, że Warszawa nigdy nie uważała kwestii odszkodowań za zamkniętą.
„Rząd polski nigdy nie uznał kwestii reparacji wojennych za straty osobiste i materialne wynikające z agresji ZSRR na Polskę i zbrodni stalinowskich za rozstrzygniętą” – powiedział, dodając, że sprawa była wielokrotnie poruszana z Moskwą „bez powodzenia”.
Ponowne skupienie uwagi następuje w związku z długotrwałymi wysiłkami Polski zmierzającymi do uzyskania od Niemiec odszkodowań za straty spowodowane II wojną światową. W 2022 roku Warszawa przedstawiła Berlinowi roszczenie na kwotę €1,4 biliona, co w niektórym stopniu pogorszyło stosunki pomiędzy obydwoma państwami.
Historycy zaangażowani w nowy projekt stwierdzili, że badania mają potrwać lata.
„Biorąc pod uwagę niezwykle szeroki i złożony charakter zagadnienia, przygotowanie Raportu Wschodniego jest procesem wieloletnim – powiedział Gondek, zauważając, że archiwa rosyjskie pozostają niedostępne, a wiele dokumentów zostało zniszczonych lub ukrytych w czasach sowieckich.
Związek Radziecki zaatakował Polskę ze strony Ukraińskiej Sowieckiej Republiki Socjalistycznej i Białoruskiej Sowieckiej Socjalistycznej Republki 17 września 1939 r., kilka tygodni po ataku nazistowskich Niemiec od zachodu, wywołując II wojnę światową.
Po wojnie Polska znalazła się pod kontrolą polityczną Moskwy i utraciła swoje wschodnie terytoria, zwane Kresami, obecnie głównie na Litwie, Ukrainie i Białorusi. Na Ukrainie Polska utraciła województwo wołyńskie, tarnopolskie, lwowskie oraz stanisławowskie.
Gondek powiedział, że inicjatywa ma na celu zajęcie się długo pomijanym rozdziałem historii Polski.
„Uznając zasadność pracy instytutu, władze wysyłają jasny sygnał, że nadszedł czas, aby zająć się tą zaniedbaną częścią przeszłości Polski i dochodzić odpowiedzialności – nie tylko ze strony Niemiec, ale także prawnych i politycznych spadkobierców ZSRS” – powiedział Gondek.
Słowo Polskie za: media światowe, 18 stycznia 2026 r.
Leave a Reply