„Zabierasz cudze, oddajesz swoje” – takie motto zapewne przyświecało sowieckim a potem i ukraińskim urzędnikom z resortu kultury, którzy nawet po pozytywnej decyzji sądów kilku instancji wciąż wstrzymywali się od oddania przysłowiowych kluczy prawowitym właścicielom kościoła. Zbudowany na początku XX wieku za pieniądze lokalnej polskiej wspólnoty i pod nadzorem architekta Władysława Horodeckiego kościół musiał czekać na ten podniosły moment aż 90(!) lat. 6 stycznia 2026 roku w imieniu kijowskiej parafii jej proboszcz ks. Paweł Wyszkowski OMI podpisał umowę o przekazaniu kościoła Św. Mikołaja w Kijowie na okres 50 lat wspólnocie rzymskokatolickiej.
Dokument ten przypieczętował długą drogę, którą lokalna społeczność katolicka i polska podążała od wielu lat. W szczególności ostatnie cztery lata upłynęły w staraniach o sprawiedliwość historyczną: poprzez memoranda, petycje, zbierania podpisów i trzy (!) instancje sądowe, które potwierdziły słuszność parafian.
„Nie było też łatwo w ostatnich miesiącach, kiedy konieczne było dokonanie zmian w uchwale sądowej i zachować uczciwe warunki umowy”, napisał ks. Paweł na Facebooku.
Początkowo ukraińskie Ministerstwo Kultury zgodziło się na zaledwie 5 lat użytkowania, później – na 10. Jednak według księdza Wyszkowskiego to nie było satysfakcjonujące i nie zatrzymało wiernych. Końcowe zmiany do uchwały przewidują maksymalny okres użytkowania, na jaki pozwala dziś ukraińskie ustawodawstwo – czyli 50 lat.
Niestety strona rządowa nie zgodziła się na wszystkie propozycje wspólnoty wiernych. Udało jej się jedynie w następującym formacie: przekazać kościół do użytku wspólnoty katolickiej na 50 lat za pośrednictwem Domu Muzyki.
„Podzielam ból i wątpliwości, które czytam w Waszych komentarzach: dlaczego zgodziliśmy się na takie warunki? Czy nie powinniśmy byli czekać latami na lepsze zmiany w prawodawstwie? Niech historia doceni naszą słuszność” – dodał proboszcz parafii w poście. „Dla nas dzisiaj to jest nowy etap na bolesnej drodze naszego wyzwolenia spod jarzma sowieckiego dziedzictwa i praw, w którym cały aparat państwowy wciąż tkwi”.
Chociaż nie są to idealne warunki, ponieważ nie osiągnięto pełnej sprawiedliwości – czyli pozbawienia się jarzma ograniczenia do 50 lat, ale to krok we właściwym kierunku. W końcu to jest – przyszłość parafii na następne 50 lat. To dopiero początek jej nowej historii. Ksiądz Paweł dziękuje wszystkim, którzy przyczynili się do tego ważnego zwycięstwa, i prosi tych, którym na przyszłości kościoła zależy, na dalszym modlitewnym wsparciu.
Kościół św. Mikołaja w Kijowie to kościół rzymskokatolicki w Kijowie, jeden z dwóch kościołów rzymskokatolickich w mieście, zbudowanych przed 1917 rokiem. Znajduje się w centrum miasta, przy ulicy Wielkiej Wasylkiwskiej .
Świątynia powstała w latach 1899-1909 w stylu neogotyckim pod opieką polskiego architekta Władysława Horodeckiego. Pozwolenie na budowę kościoła wydał hrabia Władysław Michał Pius Branicki, który również przekazał fundusze na budowę.
W 1936 roku władze sowieckie zakazały odprawiania nabożeństw w kościele. Z gmachu zostały usunięte krzyże, dzwony, rzeźby i część witraży, prawdopodobnie przekazując je (oraz ikony i naczynia liturgiczne) Kijowskiemu Wytwórni Filmowej jako rekwizyty do filmów.
Ostatecznie jeden z najpiękniejszych kościołów centralnej Ukrainy został zamknięty 21 marca 1938 roku. Od tego czasu budynek służył jako magazyn.
W 1943 roku wybuchł pożar, którego prawdopodobną przyczyną było zapalenie się mienia w kościele lub sowiecki ostrzał artyleryjski. W wyniku pożaru uszkodzeniu uległo wnętrze, a spłonęły pierwsze organy.
Trzy lata później, po remoncie, pomieszczenia zajęło Kijowskie Archiwum Obwodowe. Część przestrzeni wewnątrz zajęły systemy zagłuszające „wrogie” zachodnie stacje radiowe, a anteny tych systemów zawieszono od zewnątrz na wieżach kościelnych.
W 1954 roku rozpoczęto pilne prace remontowe i restauracyjne elewacji budynku. W latach 1956-1963 kościół był zabytkiem architektury.
W 1978 roku, na mocy zarządzenia Rady Ministrów Ukraińskiej SRR, budynek kościoła przeznaczono na cele Kijowskiego Domu Muzyki Organowej i Kameralnej, który otwarto w kościele w 1979 roku. W tym celu zamówiono organy firmy Rieger-Kloss z Czechosłowacji. W 1981 roku zakończono renowację i w tym samym roku w kościele rozpoczęła działalność sala koncertowa.
Pierwsze nabożeństwo u schyłku rozpadu ZSRS w kościele Św. Mikołaja w Kijowie odbyło się 29 września 1991 r., a 4 stycznia 1992 r. kościół został ponownie konsekrowany przez biskupa Jana Purwińskiego. W 2001 r. kościół odwiedził papież Jan Paweł II.
Słowo Polskie, fot. rkc.org.ua, 7 stycznia 2026 r.
Leave a Reply